Przy okazji zapraszamy na nasz kanał na Youtubie. Będą pojawiać się tam wizualizacje naszych projektów oraz interesujące filmy traktujące o przestrzeni publicznej, urbanistyce i architekturze.

Wizualizacje przedstawiają w dużej mierze zaproponowane przez BRK rozwiązania, jednak z naniesionymi przez nas zmianami zawartymi w naszych postulatach, które przesyłaliśmy już do Urzędu Miasta w marcu.

Wizualizacje planu przedstawionego przez BRK dostępne są pod linkiem: naszemiasto.pl oraz krakow.gazeta.pl

Konkretne zmiany jakie zaproponowaliśmy wobec projektu planu zagospodarowania obejmują:

1. Podjęcie przez miasto działań mających na celu włączenie terenu zamkniętego oznaczonego symbolem TZ w obręb MPZP z przeznaczeniem na zabudowę usługową. Niezwykle atrakcyjny teren w miejscu które stać się ma integralną częścią śródmieścia nie może być blokowany przez znajdujące się na nim instytucje publiczne.
2. Przedłużenie drogi oznaczonej na projekcie planu symbolem 3KDL wzdłuż nasypu kolejowego aż do ul. Mogilskiej – takie rozwiązanie pozwoli na uniknięcie tworzenia się zatorów drogowych na licznych skrzyżowaniach wymuszonych przez istniejący układ drogowy wewnątrz obszaru „Cystersów” a także odizoluje budynki od bezpośredniego sąsiedztwa linii kolejowej.
3. Wyznaczenie nowej ulicy równoległej do ul. Cystersów, łączącej al. Pokoju z projektowaną drogą oznaczoną symbolem 1KDD wzdłuż granic obszarów 4U, 5U oraz częściowo na obszarze 3U, celem stworzenia nowych kwartałów miejskich i uniknięcia chaosu, który może spowodować planowana intensywna zabudowa tych okolic.
4. Wprowadzenie wzdłuż dróg publicznych i ciągów pieszych pasa zadrzewień w formie szpalerów, żywopłotów lub konstrukcji dla pnączy, jeśli nie ograniczy to prawidłowych technicznie rozwiązań i lokalizacji elementów ulicy.
5. Wyznaczenie przy Al. Pokoju miejsca na przystanek planowanej Szybkiej Kolei Aglomeracji; Przystanek stanowiłby znakomite uzupełnienie komunikacji śródmieścia Krakowa z jego przedmieściami i mógłby służyć jako wygodny węzeł przesiadkowy. Skrzyżowanie projektowanej drogi (3KDL) oraz Alei Pokoju zapewni optymalne warunki komunikacyjne dla osób korzystających z kolei.
6. Rezygnacja z zabudowy obszaru oznaczonego Uo, przeznaczenie terenu na Zieleń Publiczną. Utworzenie parku wzdłuż ulicy Fabrycznej.
7. Wprowadzenie obowiązku przeprowadzania przez Gminę Kraków konkursów architektoniczno – urbanistycznych – na zasadach określonych w przepisach odrębnych – których celem będzie wyłonienie i realizacja najlepszej pod względem urbanistycznym, funkcjonalnym, architektonicznym koncepcji zagospodarowania terenów należących do miasta w tym; głównych ulic i ciągów pieszych, elementów małej architektury i oświetlenia, przestrzeni określonych jako Zieleń Publiczna oraz obszaru oznaczonego symbolem Uo przy ul. Fabrycznej.
8. Dla nowo realizowanych budynków na terenie oznaczonym symbolem 1U lokalizowanych wzdłuż ulicy Mogilskiej w obowiązującej linii zabudowy określenie maksymalnej wysokości budynków nieprzekraczającej wysokości najwyższej istniejącej kamienicy (symbol ez_3, ul. Mogilska 49). Dopuszczenie realizacji dominanty wewnątrz kwartału 1U o wysokości do 45 metrów w sąsiedztwie istniejących budynków wysokich.
9. Ograniczenie ochrony istniejących budynków wzdłuż ul. Mogilskiej do najbardziej wartościowych budynków wpisujących się w istniejącą linię zabudowy, rezygnacja z ochrony budynków o niewielkich wartościach architektonicznych wykraczających poza linię zabudowy.

Ochroną objąć budynki oznaczone symbolami:

• ez_01, ul. Mogilska 39
• ez_02, ul. Mogilska 43b
• ez_03, ul. Mogilska 49
• ez_04,
• ez_05, ul. Mogilska 67a

Rezygnacja z ochrony budynków oznaczonych symbolami:

• ez_11, ul. Mogilska 31
• ez_12, ul. Mogilska 32
• ez_13, ul. Mogilska 37
• ez_14, ul. Mogilska 57
• ez_15, ul. Mogilska 59
• ez_16, ul. Mogilska 71
• ez_17, ul. Mogilska 73
• ez_18, ul. Mogilska 75
• ez_19, ul. Mogilska 77

Przebudowa bądź rozbiórka wyżej wymienionych budynków poprzedzona powinna być złożeniem w Oddziale Ochrony Zabytków inwentaryzacji fotograficznej i architektonicznej w celach archiwalnych.

10.  Określenie obszaru wytwórni „Polmos” jako centrum dzielnicy z przeważającą funkcją usługową. Wytyczenie przestrzeni publicznych: placów i ciągów pieszych. Zintegrowanie obszaru z proponowaną lokalizacją stacji Szybkiej Kolei Miejskiej.

Zapraszamy do zapoznania się ze stanowiskiem naszego stowarzyszenia!

Szanowny Panie Prezydencie,

Kilka miesięcy temu pojawiła się w Krakowie idea wybudowania pomnika pułkownika Ryszarda Kuklińskiego. Z doniesień prasowych można się było dowiedzieć, że zmaterializować się ma ona w postaci gargantuicznej kolumny, postawionej w południowej części pl. Centralnego – pomiędzy Centrum E i Nowohuckim Centrum Kultury. Obiekt ten stanąć miał w jednej z najważniejszych przestrzeni publicznych Krakowa bez konkursu, wg projektu artysty, którego pomniki wzbudzają wiele kontrowersji i bez konsultacji społecznych. Dlatego z ulgą przyjęliśmy deklarację władz Krakowa o zaniechaniu realizacji tej koncepcji oraz przeprowadzeniu konsultacji społecznych dotyczących lokalizacji pomnika, a także konkursu na kształt pomnika. Niestety zarówno tryb konsultacji jak i przedstawione potencjalne lokalizacje pomnika budzą nasze zastrzeżenia.

Pierwszą kwestią, która wzbudza wątpliwości są kanały dystrybucji przygotowanych przez UMK ankiet. Zgodnie z informacjami zawartymi w serwisie Dialog Społeczny anonimową ankietę można znaleźć w wydaniach dwutygodnika „Kraków.Pl” z 3 i 17 lutego, w „Tygodniku Grodzkim”, ukazującym się w „Dzienniku Polskim” oraz w „Głosie-Tygodniku Nowohuckim” z 4 lutego. Następnie należy złożyć je w specjalnie oznakowanych punktach, jakie znajdują się w siedzibach Urzędu Miasta Krakowa lub przesłać pocztą. Wypada zatem zapytać dlaczego wybrano wyłącznie takie formy dostarczenia mieszkańcom ankiet? Dlaczego nie można pobrać ankiety, w formie dokumentu tekstowego, bezpośrednio z platformy Dialogu Społecznego, Magicznego Krakowa lub otrzymać jej bezpośrednio w Urzędzie, a jedynie wraz z prasą drukowaną? Uważamy, że konsultacje społeczne, szczególnie dotyczące przestrzeni publicznej, powinny być organizowane w taki sposób, by dotrzeć do jak największej liczby osób, a nie jedynie wyselekcjonowanej grupy odbiorców.

Niestety brak także informacji, choćby orientacyjnych, o planowanych rozmiarach (a zatem i kosztach) pomnika. Czy będzie to skromne popiersie (nota bene takowe istnieje już w Parku im. H. Jordana) czy tez może kontynuacja wcześniej wspominanej idei postawienia monstrualnej wielkości statui? Oczywiście jesteśmy świadomi, iż ostateczny kształt pomnika, w tym jego gabaryty powinny być dostosowane do lokalizacji – jednakże bez określenia przynajmniej w przybliżony sposób przedmiotu i rozmiarów inwestycji nie można oczekiwać rzetelnych i miarodajnych wyników konsultacji społecznych. Nawiasem mówiąc w ankiecie nie pojawia się opcja zerowa – zaniechanie budowy pomnika – a przecież można się spodziewać, że część mieszkańców Krakowa z takich lub innych powodów jest inwestycji tej przeciwna.

Istotne zastrzeżenia można mieć także do proponowanych lokalizacji pomnika. Wśród nich znalazły się następujące przestrzenie publiczne:

• środek pl. Centralnego im. Ronalda Reagana,
• obszar pomiędzy Nowohuckim Centrum Kultury a os. Centrum E,
• Al. Róż – tzw. „pl. ratuszowy”,
• Park Lotników Polskich – po południowej stronie al. Jana Pawła II,
• Plac Jana Nowaka Jeziorańskiego (dawny Plac Kolejowy).

Żadna z powyższych lokalizacji nie powinna być naszym zdaniem brana pod uwagę. Pierwsze trzy to w istocie jedna przestrzeń – główna oś urbanistyczna wpisanego do rejestru zabytków układu Nowej Huty, a zatem najważniejsza przestrzeń publiczna dzielnicy i jedna z najważniejszych w Krakowie. Zarazem jest to przestrzeń niedokończona i w znaczącym stopniu zdekapitalizowana i zdegradowana. Uważamy, że wstawianie pomnika płk Kuklińskiego w tej lokalizacji jest niestosowne. Po pierwsze, w omawianej przestrzeni znajduje się już jeden pomnik – Solidarności – co prawda wymagający nowej formy architektonicznej, jednak nie budzący kontrowersji co do stosowności upamiętnienia w tak ważnym miejscu największego ruchu wolnościowego w Środkowej Europie – jednak bez honorowania konkretnych osób. Umieszczanie tam kolejnych pomników nie tylko nie poprawi estetyki i funkcjonalności miejsca, ale i wprowadzi niepotrzebny bałagan.

Drugim, znacznie ważniejszym powodem, jest zobowiązanie, jakie władze Krakowa powzięły uchwalając Lokalny Program Rewitalizacji „starej” Nowej Huty2. Wśród projektów priorytetowych (a zatem mających największy wpływ na osiągnięcie założonych celów i rezultatów LPR) znalazły się następujące zadania: „Rewitalizacja i modernizacja Pl. Centralnego w powiązaniu z Łąkami Nowohuckimi w oparciu o jednolitą koncepcję opracowaną w drodze konkursu” oraz „Rewitalizacja i modernizacja Alei Róż w oparciu o jednolitą koncepcję opracowaną w drodze konkursu”. Koncepcja konkursu urbanistyczno-architektonicznego, którego celem jest wyłonienie spójnego i jednolitego rozwiązania dla całego wnętrza urbanistycznego Placu i Alei w oczywisty sposób kłóci się z pomysłem rozpisania w tej lokalizacji konkursu na pojedynczy pomnik. Uważamy zatem, że Miasto powinno, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi w LPR rozpisać konkurs urbanistyczno-architektoniczny na przestrzeń Placu Centralnego i Al. Róż, uwzględniający zaprojektowanie nowej formy pomnika Solidarności, który – przynajmniej w wymiarze ideowym – na stałe wpisał się w to miejsce.

Podobne mankamenty mają także pozostałe lokalizacje – Park Lotników to jeden z największych obszarów rekreacyjnych Krakowa, którego zagospodarowanie powinno iść przede wszystkim w kierunku poprawy jego funkcji rekreacyjnej i sportowej, a nie „dekorowania” pomnikami. Na Placu Jana Nowaka Jeziorańskiego od jakiegoś czasu znajduje się natomiast cokół poświęcony jego patronowi – na którego miejscu docelowo ma stanąć jego pomnik. Ustawianie na tym, niezbyt wielkim, placu kolejnego pomnika mija się zatem z celem i spowoduje wyłącznie zaśmiecenie przestrzeni.

Nie oznacza to jednak, iż jesteśmy przeciwni budowie pomnika. Naszą propozycją lokalizacji pomnika jest skwer u zbiegu nowohuckich ulic – Al. Andersa i Przyjaźni. Ten, w założeniu reprezentacyjny plac jest obecnie zaniedbany i wymaga rekompozycji oraz uporządkowania znajdującego się tam terminala autobusowego. Jednocześnie plac ten stanowi „bramę” starej Nowej Huty oraz zwornik dwóch, reprezentacyjnych ciągów prowadzących do jej ścisłego centrum – jest zatem dostatecznie reprezentacyjnym miejscem dla umieszczenia pomnika. Uważamy także, iż lokalizacja w Krakowie nowych pomników powinna być okazją nie tylko do upamiętniania osób czy wydarzeń, ale przede wszystkim do porządkowania i ożywiania przestrzeni, w których dzieła te powstają. To tworzenie estetycznych i przyjaznych dla mieszkańców i odwiedzających przestrzeni publicznych, a nie zaspokojenie ambicji fundatorów pomników powinno być priorytetem władz miasta. Dotyczy to szczególnie obszarów, które podlegać mają rewitalizacji – a większość z proponowanych lokalizacji znajduje się właśnie w takich obszarach. Przypomnieć w tym miejscu wypada, iż konkursy na pomnik Bolesława Wstydliwego na Małym Rynku zakończyły się spektakularnym fiaskiem – zmarnowano publiczne pieniądze, a żaden ze zgłoszonych na dwa konkursy projektów nie spełnił oczekiwań jury. Fakt ten w jasny sposób dowodzi, że tego typu praktyka, tj. konkurs, którego przedmiotem jest tylko forma pomnika, bez uwzględnienia otaczającej go przestrzeni, jest nieefektywna i nie prowadzi do uzyskania zadowalających rezultatów.

Postulujemy zatem przeprowadzenie ponownych konsultacji społecznych z uwzględnieniem naszej – a także pozostałych zgłoszonych w trakcie obecnych konsultacji lokalizacji pomnika. Powinny być one przeprowadzone przy pomocy znacznie większej niż obecnie liczby instrumentów partycypacji społecznej i kanałów dystrybucji informacji, a także dostarczać podstawowych informacje na temat planowanego przedsięwzięcia – w tym o rozmiarach pomnika oraz fotograficzną prezentację proponowanych miejsc. Niezależnie od efektu konsultacji postulujemy by przedmiotem konkursu nie był jedynie pomnik, lecz całościowe zagospodarowanie placu lub innej przestrzeni publicznej wybranej do realizacji obiektu. Przyczyni się to nie tylko do upamiętnienia osoby pułkownika, ale także pozwoli wykreowania nowej, atrakcyjnej przestrzeni publicznej dla mieszkańców, a także osiągnięcia możliwie najlepszego efektu estetycznego. Zapewni także większą akceptację społeczną przedsięwzięcia oraz zapobiegnie powtórzeniu nieudanych doświadczeń z realizacji pomnika na Małym Rynku.

W nawiązaniu do burzliwej dyskusji dotyczącej remontu biurowca – tzw. Żyletkowca, znajdującego się na ul. Przy Rondzie, uprzejmie wyjaśniamy, iż wszystkie dotychczasowe działania Sądu Okręgowego w Krakowie prowadzone były na podstawie odpowiednich zgód i pozwoleń wydanych przez uprawione organy. Bacząc jednak na fakt, iż pojawiło się grono osób zainteresowanych zachowaniem pierwotnego kształtu zewnętrznej architektury obiektu, Sąd Okręgowy, porozumiewając się z pozostałymi użytkownikami budynku, zdecydował o pozostawieniu tzw. żyletek – aluminiowych elementów elewacji. Będzie to wymagać dodatkowych zabiegów i kosztów, ale uznaliśmy, że warto je ponieść, jeżeli uda się przeprowadzić renowację budynku zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami. Jednocześnie dementujemy pojawiające się oświadczenia innych podmiotów, jakoby ktokolwiek nakazał Sądowi pozostawienie “żyletek” czy podjął za nas decyzję o zmianie zakresu remontu budynku.

Panu Rzecznikowi dziękujemy za odpowiedź, władzom Sądu za podjęcie dobrej decyzji, a wszystkim, którzy zaangażowali się w akcję serdecznie dziękujemy – to nasz wspólny sukces!

Wszystko zaczęło się od umieszczenia na portalu www.petycje.pl Petycji w obronie Żyletkowców skierowanej do Pana Bolesława Rauscha – Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie. W ciągu kilkunastu dni pod dokumentem podpisało się ponad 340 osób, a jedynie 15 osób wyraziło swój sprzeciw wobec naszych działań. Wydrukowana petycja wraz z podpisami oraz naszym pismem trafiła także do Miejskiego i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz do Izby Architektów.

Naturalnym następstwem tych działań było zaangażowanie w ratowanie powojennego modernizmu internautów. Tak powstała grupa Nie pozwólmy zniszczyć Żyletkowców na portalu społecznościowym Facebook. Należy do niej 250 osób z całego kraju zainteresowanych losem budynków.

Akcja ratowania żyletkowca nie odniosłaby jednak tak pozytywnego skutku gdyby nie pomoc mediów i ich zaangażowanie w problem. O Żyletkowcach można było przeczytać m.in. w Gazecie Wyborczej czy Dzienniku Polskim i usłyszeć w  VOX fm i radiu ESKA. Również Kronika TVP Kraków zainteresowała się tematem w szerszym ujęciu. Oto lista artykułów dostępnych w internecie (w porządku chronologicznym):

• Gazeta Wyborcza: Żyletkowiec – gatunek zagrożony wyginięciem
• MMKraków: Krakowskie ‘Żyletkowce” zagrożone
• Dziennik Polski: “Żyletkowiec” przerobiony na żyletki?
• GW: Miasto – Żyletkowce trzeba odnowić razem
• Kronika TVP Kraków: Na ratunek żyletkowcom
• GW: List: Żyletkowce w Krakowie
• GW: Wojewoda zadecydował: Żyletkowce zostają

Wszystkim zaangażowanym w naszą akcję, szczególnie tym którzy podpisali petycję – serdecznie dziękujemy. Wierzymy, że w najbliższej przyszłości modernistyczna architektura zyska w oczach Krakowian i obroni się sama a nasza pomoc będzie coraz mniej potrzebna. Jednak do tego czasu będziemy walczyć o każdy wart zachowania budynek w Krakowie, któremu grozi dewastacja.

Nie pozwólmy zniszczyć ‘Żyletkowców’

Pierwsza z akcji to reakcja na wieść o planowanej “termodeformacji” jednego z krakowskich Żyletkowców tj. budynku Sądu Okręgowego przy ul. Przy Rondzie 6. Stanowczo nie zgadzamy się na pozbawienie budynku jego najbardziej charakterystycznych elementów – żyletek. “Żyletkowce” wpisały się na stałe w krajobraz naszego miasta i ukształtowały specyfikę i charakter swojej okolicy. Świadczy to o ich wyjątkowej wartości artystycznej, którą należy zachować dla następnych pokoleń. Ich ewentualne zniszczenie spowoduje, że budynki staną się zwykłymi osiedlowymi blokami – brzydkimi tyle że kolorowymi.

Petycję w tej sprawie podpisało już ponad sto osób. Dostępna jest ona na serwisie petycje.pl

Grupa Nie pozwólmy zniszczyć ‘Żyletkowców’ na Facebooku

Petycja W obronie Żyletkowców na Facebooku

Uwolnić chodniki!

Do czego służą chodniki? Nawet średnio rozwinięty przedszkolak bez wahania skonstatuje, że do…. cho-dze-nia. Niestety, to tyle jeśli chodzi o teorię. Do czego zatem w praktyce służą chodniki w naszym mieście? Ano, wygląda na to, że głównie do parkowania… Przy czym przepisowe 1,5 metra dla pieszych to oczywiście w naszym  kraju zupełna abstrakcja. Rezultat? Przyzwyczajeni do braku jasnych reguł kierowcy parkują gdzie chcą i jak chcą. Skosem, przodem, bokiem, tyłem, na zakazach, na zakrętach, na przejściach dla pieszych, na trawnikach, skwerach, ścieżkach rowerowych…

Powiedzmy STOP tej patologii! Pokażmy, że nie jesteśmy bezsilni i że mamy siłę przeciwstawić się bezczelności i zwykłemu chamstwu! Uwolnijmy chodniki!

Grupa Uwolnić chodniki! na Facebooku.

Zapraszamy również na profil Krakowskiego Stowarzyszenia Przestrzeń-Ludzie-Miasto.

Na seminarium poruszane będą problemy dotyczące identyfikacji dóbr kultury współczesnej, ich wartości historycznej, kulturowej i architektonicznej czy ich ochrony prawnej. Przemowy wygłoszą m.in. Andrzej Siwek (Dyrektor Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Krakowie), prof. Andrzej Wyżykowski )Główny Architekt Miasta Krakowa) i Jan Janczykowski (Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków).

Pełny program seminarium dostępny jest na portalu www.ronet.pl

Polecamy również Atlas dóbr kultury współczesnej Małopolski wydany przez Urząd Marszałkowski a dostępny w formacie PDF na stronie urzędu.

Budynek, o którym mowa, to jeden z najcenniejszych przykładów powojennej architektury modernistycznej w Krakowie, a rozwiązanie przyjęte na jego fasadzie (wspomniane żyletki) weszło do architektonicznego kanonu i jest z powodzeniem stosowane również współcześnie (np. na fasadzie wielokrotnie nagradzanego budynku Metropolitan w Warszawie, projektu Normana Fostera).

Budynki zwane żyletkowcami, w tym budynek przy ul. Przy Rondzie 6, w znaczny sposób ukztałtowały charakter i specyfikę otaczającej je części miasta – stało się tak właśnie dzięki temu, że niesą to zwyczajne bloki, jakich w Polsce tysiące, ale dzieła sztuki architektonicznej.

Ich zniszczenie – a tylko tak nazwać można planowane usunięcie “żyletek” – spowoduje nie tylko trudne do oszacowania straty dla miasta, które pozbawione zostanie kolejnych doskonałych przykładów architektury modernistycznej, ale również nada okolicom charakter zwykłego blokowiska.  Jednocześnie zaznaczamy, iż rozumiemy potrzebę termomodernizacji budynku, która przełoży się na oszczędności w zużyciu energii. Nie może się to jedna dziać kosztem architektonicznej deformacji budynku tym bardziej, iż możliwe jest przeprowadzenie termomodernizacji bez konieczności demontażu żyletek.

Liczymy, że nasz apel zostanie zrozumiany i że uda się w tej sprawie dość do konsensusu.

PODPISZ PETYCJĘ