Szanowny

prof. Jacek Majchrowski

Prezydent Miasta Krakowa

dotyczy: Przebudowy Rynku Podgórskiego

Nawiązując do ogłoszonego ostatnio przetargu na realizację projektu przebudowy Rynku Podgórskiego wyrażamy swój sprzeciw wobec całkowitego ignorowania przez ZIKiT w tej sprawie strony społecznej - mieszkańców, architektów i osób, którym niepowtarzalny klimat Podgórza leży na sercu.

Projekt, wybrany bez konkursu architektonicznego przy lekceważącym podejściu zleceniodawcy do zdania obywateli naszego miasta (całkowity brak konsultacji społecznych wybranego założenia), zostal szeroko skrytykowany zarówno przez mieszkańców Podgórza i innych dzielnic Krakowa, jak i przez środowisko architektów, historyków sztuki, czy szeroko rozumianych miłośników Krakowa, w tym m.in. dr Zbigniewa Beiersdorfa i prof. Jerzego Wyrozumskiego. Ci ostatni uznali, że realizacja projektu doprowadzi do: „pomniejszenia wartości Rynku Podgórskiego, jako jednego z najważniejszych placów naszego miasta i dlatego nie powinien być realizowany pod żadnym pozorem. Byłoby to marnotrawieniem dziedzictwa, a także środków publicznych”. Także Rada Dzielnicy - dwukrotnie! - zaopiniowała rzeczone przedsięwzięcie w wybranym kształcie negatywnie.

Pomimo tak donośnego i jednoznacznego głosu sprzeciwu, wielokrotnie pojawiającego się również w mediach, Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu podjął decyzję o realizacji projektu. Na żadnym etapie działań ZIKiT-u nie uwzględniono faktu, że forma przestrzeni widziana przez „różowe okulary” urzędników niekoniecznie pasuje tym, którym ma służyć. Bardzo niepokoi nas sytuacja, w której miejscy urzędnicy, powołani do służby publicznej na rzecz Krakowa i jego mieszkańców nie uwzględniają ani głosu obywateli miasta, ani specjalistów i uparcie, mimo jednoznacznego sprzeciwu wymienionych, chcą obdarować Podgórze nietrafionym, a kosztownym „prezentem” - za który zapłacą przecież i tak mieszkańcy Krakowa.

W 2010 roku Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto we współpracy ze Stowarzyszeniem PODGORZE.PL, Międzynarodowym Centrum Kształcenia Politechniki Krakowskiej oraz Radą Dzielnicy XIII zorganizowały konsultacje w formie Warsztatów Miejscotwórczych, wyniki których przedstawiono na specjalnie zorganizowanej konferencji i opublikowano na stronie http://przestrzen.krakow.pl/content/773. Podczas warsztatów mieszkańcy Podgórza i reszty Krakowa wypowiedzieli się na temat swoich oczekiwań co do przestrzeni Rynku Podgórskiego.

Jednym z najczęściej pojawiających się postulatów, było zwyczajne posprzątanie i umycie powierzchni placu. Uczestnicy konsultacji wielokrotnie podkreślali, że pośpiech i chęć wykonania prac jak najniższym kosztem są największymi wrogami jakichkolwiek działań zmierzających do przebudowy Rynku. Akcentowano dominującą rolę kościoła św. Józefa, konieczność uporządkowania zieleni i zadbania o wyższą jakość miejsc do siedzenia.

Dostrzeżono zarówno potencjał miejsca (kształt, układ, dominanta w postaci kościoła, dobra komunikacja), jak i jego słabą stronę - mocne zaniedbanie (ptasie odchody, dziurawe kosze). Podkreślono, że nie warto na siłę zmieniać jego specyfiki – należy wykorzystać już istniejące charakterystyczne elementy placu przy jego przebudowie: „nie róbmy z Rynku Podgórskiego czegoś, czym nie jest”.

Rynek Podgórski nie powinien być, w opinii mieszkańców Krakowa kolejnym „salonem miasta”, ale realnym centrum dzielnicy, w której coraz więcej się dzieje.
Naszym zdaniem realizacja projektu APP Jerzego Wowczaka nie powinna dojść do skutku. Postulujemy unieważnienie przetargu i rozpisanie konkursu architektonicznego, do którego wytycznymi byłyby wyniki przeprowadzonych konsultacji społecznych.

Z wyrazami szacunku,
w imieniu n.w. organizacji społecznych

Paweł Kubisztal

Stowarzyszenie PODGORZE.PL

Kacper Kępiński

Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto

Mikołaj Kornecki

Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa

źródło: BIP

W związku z przystąpieniem do do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Monte Cassino - Konopnickiej” Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto składa następujące wnioski:

I. W zakresie kształtowania przestrzeni publicznych:

Określenie jako przestrzeni publicznych:

• dróg publicznych istniejących i projektowanych,
• ciągów pieszych, rowerowych i pieszo – rowerowych: istniejących i projektowanych,
• placów i skwerów istniejących i projektowanych,
• terenów zieleni publicznej istniejących i projektowanych,
• zieleni osiedlowej

W odniesieniu do przestrzeni publicznych wnosimy o:

1. Nakaz stosowania wysokiej jakości rozwiązań architektonicznych i materiałowych, zróżnicowanej zieleni niskiej i wysokiej, oraz elementów rzeźbiarskich, instalacji artystycznych i instalacji z wykorzystaniem wody (fontann, zbiorników) w odniesieniu do przestrzeni publicznej.
2. Ograniczenie ilości nośników reklamowych na elewacjach budynków i ich wielkości. Standaryzacja wielkości szyldów zainstalowanych na elewacjach budynków, w szczególności przy głównych ciągach komunikacyjnych.
   
3. Na całym obszarze planu ustalenie zakazu lokalizacji wolnostojących urządzeń reklamowych oraz tablic informacyjnych i szyldów przy wejściu głównym do budynku o wielkości większej niż 2m².
4. Na całym obszarze planu w ramach obszarów wydzielonych pod drogi publiczne nakaz fizycznego oddzielenia miejsc postojowych od chodników (np. w formie pasów zieleni)
5. Zakaz budowy ogrodzeń od strony przestrzeni publicznych, zakaz grodzenia przestrzeni publicznych.
6. Zakaz lokalizacji ekranów akustycznych na całym obszarze objętym projektem planu.
7. Zakaz lokalizacji obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000m².
8. Kształtowanie układu drogowego zgodnie z zasadami uspokajania ruchu samochodowego (w tym instalacja progów zwalniających, wyniesionych przejść dla pieszych, zwężonych pasów ruchu, priorytet dla komunikacji zbiorowej)
9. Wykonanie nawierzchni placów, ciągów spacerowych, ciągów pieszych wzdłuż ul. Monte Cassino, ul. Konopnickiej oraz na terenie bezpośrednio przyległym do Centrum Kongresowego ICE (ograniczony ulicami: Monte Cassino, Konopnickiej, Wierzbową, Bułhaka) z przewagą kamienia naturalnego.
10. Wyznaczenie reprezentacyjnego placu przed głównym wejściem do Centrum Kongresowego ICE, jako przestrzeni publicznej przeznaczonej dla ruchu pieszego i o wysokich walorach architektonicznych.

II. W zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego oraz dóbr kultury współczesnej i krajobrazu:

1.   W celu poprawy i porządkowania zdegradowanego krajobrazu terenów położonych bezpośrednio wzdłuż ulic: Konopnickiej i Monte Cassino oraz na terenach przyległych do Centrum Kongresowego tj. Wzdłuż ulic Jana Bułhaka, Barskiej i Wierzbowej,  w obszarze planu wyznaczenie strefy ekspozycji architektonicznej.

W strefie ekspozycji ustalenie:

• konieczności kształtowania zabudowy, poprzez obowiązującą linię zabudowy;
• zakazu lokalizacji wielkogabarytowych urządzeń reklamowych, a powierzchnia reklamowa na budynkach nie może przekraczać 6m2 powierzchni elewacji;
• zakazu realizacji obiektów tymczasowych.
• nakazu stosowania najwyższej jakości rozwiązań architektonicznych, określenie dopuszczalnych materiałów

2. Wyznaczenie kwartałów zabudowy na terenie ograniczonym ulicami Konopnickiej, Bułhaka i Monte Cassino, wprowadzenie obowiązującej linii zabudowy od strony w/w ulic i przestrzeni publicznych przyległych do Centrum Kongresowego ICE.
3. Wprowadzenie obowiązującej linii zabudowy wzdłuż ulic: Twardowskiego, Mieszczańskiej, Miłkowskiego, Szwedzkiej, Bocznej i Dworskiej w celu kształtowania uporządkowanej  zabudowy śródmiejskiej.
4. Ochrona budynku banku PEKAO S.A. wraz z budynkiem mieszkalnym przy ul. Kapelanka 1 jako dobra kultury współczesnej.

Zapraszamy do wypełnienia ankiety dotyczącej rewitalizacji przestrzeni Alei Róż i Placu Centralnego przygotowanej przez Urząd Miasta Krakowa i Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto. Dzięki jej wynikom poznamy oczekiwania mieszkańców wobec najważniejszych przestrzeni Nowej Huty, a także opinie na temat rozstrzygniętego 25. listopada 2011 roku konkursu architektoniczno-urbanistycznego, co w przyszłości pozwoli na wybranie do realizacji najlepszych zdaniem mieszkańców rozwiązań przedstawionych przez projektantów.

Wypełnienie ankiety zajmuje maksymalnie 10 minut, a jej wyniki są dla Miasta niezwykle ważne i pozwolą określić kierunki działań rewitalizacyjnych przestrzeni Alei Róż i Placu Centralnego.

POBIERZ ANKIETĘ (Nowa Huta 2011)

Prosimy o przesyłanie wypełnionych ankiet drogą elektroniczną na adres: dialoguj@um.krakow.pl lub pisemnie na adres: Urząd Miasta Krakowa Wydział Strategii i Rozwoju Miasta, Pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004 Kraków, pokój 344 z dopiskiem – ankieta.

Ankietę można złożyć również podczas debaty pokonkursowej: Aleja Róż – Plac Centralny koncepcje rewitalizacji, która odbędzie się 15 grudnia 2011 roku o godzinie 18.00 w Klubie Technika w Krakowie – Nowa Huta, os. Centrum C, blok 10.

Ankieta towarzyszy wystawie pokonkursowej prac, które zgłoszono do konkursu architektoniczno-urbanistycznego, ideowego na opracowanie koncepcji rewitalizacji przestrzeni publicznej w osi Alei Róż i Placu Centralnego w Nowej Hucie. Wystawę można oglądać jeszcze do 16 grudnia 2011 r. w sali Klubu Technika w Krakowie – Nowej Hucie os. Centrum C blok 10 od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.00 do 17.00.

Prace konkursowe dostępne są także w dziale Multimedia serwisu Dialog Społeczny.

Serdecznie zachęcamy do odwiedzenia wystawy, wzięcia udziału w debacie oraz wypełnienia ankiety.

W związku z podjęciem prac nad opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Centrum Nowej Huty Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto wnioskuje:

I. W zakresie zachowania dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego dzielnicy:

1. Obowiązek ochrony historycznego układu urbanistycznego ulic i placów
2. Obowiązek ochrony istniejących terenów zieleni publicznej i zieleni śródkwartałowej oraz ochrony istniejących szpalerów drzew wzdłuż ulic.
3. Ochrona istniejących osi i otwarć widokowych, w tym przede wszystkim:
   • z pl. Centralnego w kierunku Centrum Administracyjnego
   • z pl. Centralnego w kierunku Łąk Nowohuckich (widok na Tatry)
   • z pl. Centralnego w kierunku Wzgórz Krzesławickich (al. Róż)
4. Opracowanie studium kolorystycznego dla budynków na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, obejmującego ustalenie historycznej kolorystyki budynków oraz zróżnicowanie faktur okładzin jakie były stosowane do ich wykończenia. Wprowadzenie do zapisów planu nakazu stosowanie kolorystyki zgodnej z ustaleniami studium kolorystycznego w przypadku remontów i modernizacji budynków.
5. Zakaz wprowadzania zmian w formie architektonicznej budynków znacząco ingerujących w ich wygląd, proporcje, detal. W szczególności zakaz obejmować powinien:
   • Wybijanie dodatkowych otworów okiennych w elewacjach budynków, zwłaszcza w ścianach attykowych.
   • Trwałą zabudowę balkonów i loggi.
   • Zewnętrzną termomodernizację w znaczący sposób ingerującą w wygląd budynku, zakrywanie i skuwanie oryginalnego detalu w związku z dodatkową warstwą materiałów termoizolacyjnych (np. styropian, wełna mineralna).
   • Zakrywanie elementów elewacji (gzymsów, opasek okiennych) metalowymi obróbkami, deformującymi kompozycję fasad. W ich miejsce proponujemy płaskie blachy (klasyczne obróbki) i chroniące elewację przed ptakami kolce odstraszające.
   • Zmiany w podziałach okiennych, wprowadzanie niedopasowanych pod względem kształtu i koloru do ogółu budynku i jego oryginalnej formy ram okiennych i drzwiowych.
6. Ochronę tradycyjnych nazw miejscowych.
7. Nakaz zachowana i renowacji oryginalnych neonów w rejonie placu Centralnego.

II. W zakresie kształtowania przestrzeni publicznych:

Określenie jako przestrzeni publicznych:

• dróg publicznych istniejących i projektowanych,
• ciągów pieszych, rowerowych i pieszo – rowerowych: istniejących i projektowanych,
• placów i skwerów istniejących i projektowanych,
• terenów zieleni publicznej istniejących i projektowanych.
• zieleni osiedlowej.

W odniesieniu do przestrzeni publicznych wnosimy o:

1. Nakaz stosowania wysokiej jakości rozwiązań architektonicznych i materiałowych, ustalenie wzoru nawierzchni dla placów, ciągów pieszych i dróg uwzględniających uwarunkowania historyczne, zróżnicowanej zieleni niskiej i wysokiej, oraz elementów rzeźbiarskich, instalacji artystycznych i instalacji z wykorzystaniem wody (fontann, zbiorników) w odniesieniu do przestrzeni publicznej.
2. Nakaz opracowania jednolitego projektu urządzenia pl. Centralnego wraz z Al. Róż i Parkiem Ratuszowym, uwzględniającego:
   • funkcjonalne połączenie części placu Centralnego rozciętych Al. Jana Pawła II,
   • stworzenie koncepcji punktu przesiadkowego dla komunikacji miejskiej na Placu Centralnym
   • organizację okolicznościowych imprez kulturalnych (koncerty, przedstawienia plenerowe)
   • dopuszczenie zastąpienia istniejącego pomnika Solidarności, o niskiej jakości estetycznej, nową instalacją upamiętniającą Solidarność i proces przemian demokratycznych w Polsce.
3. Ograniczenie ilości nośników reklamowych na elewacjach budynków i ich wielkości. Standaryzacja wielkości szyldów zainstalowanych na elewacjach budynków, w szczególności przy głównych ciągach komunikacyjnych.
4. Na całym obszarze planu ustalenie zakazu lokalizacji wolnostojących urządzeń reklamowych oraz tablic informacyjnych i szyldów przy wejściu głównym do budynku o wielkości większej niż 2m²,
5. Wyznaczenie lokalizacji parkingów rowerowych, stacji miejskiej bezobsługowej wypożyczalni rowerów BikeOne. Proponowane lokalizacje wypożyczalni na terenie objętym opracowaniem:
   • Plac Centralny
   • Os. Teatralne przy Kinie Sfinks
   • Okolice Ronda Kocmyrzowskiego
   • Zalew Nowohucki
   • DH Wanda
6. Na całym obszarze planu w ramach obszarów wydzielonych pod drogi publiczne nakaz fizycznego oddzielenia miejsc postojowych od chodników. (np. słupkami lub nisko grodzonymi trawnikami).
7. Zakaz budowy ogrodzeń od strony przestrzeni publicznych (z wyłączeniem szkół i obiektów sportowych), zakaz grodzenia przestrzeni publicznych.
8. Zakaz lokalizacji ekranów akustycznych na całym obszarze objętym projektem planu miejscowego.
9. Zakaz lokalizacji obiektów handlowych, stanowiących całość techniczno – użytkową, o powierzchni sprzedaży powyżej 2000m².
10. Zakaz lokalizacji elementów infrastruktury komunikacyjnej (w tym estakad, przejść podziemnych, kładek) ingerujących w układ urbanistyczny oraz istniejące osie widokowe Nowej Huty.
11. Kształtowanie układu drogowego zgodnie z zasadami uspokajania ruchu samochodowego (w tym instalacja progów zwalniających, wyniesionych przejść dla pieszych, zwężonych pasów ruchu, priorytet dla komunikacji zbiorowej)

Hotel Cracovia (foto by bmielec, flickr.com)

Pod koniec marca wystąpiliśmy do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego mającego na celu wpis do rejestru zabytków budynku hotelu „Cracovia”.

Poniżej zamieszczamy stanowisko konserwatora w tej sprawie, które wyraził w odpowiedzi na nasze pismo.

Z treści pisma wynika, że Urząd nie będzie na razie podejmował kroków związanych z wpisaniem hotelu do rejestru zabytków, uznając aktualną formę ochrony za wystarczającą na tym etapie.

.

.

.

Hotel Cracovia (photo by mjaniec, flickr.com)

Zgodnie z Art. 31 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, kierując się ważnym interesem społecznym oraz zapisami § 8 pkt 6 statutu Krakowskiego Stowarzyszenia Przestrzeń-Ludzie-Miasto, wg którego jednym z celów statutowych stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony i odnowy wartościowej oraz zabytkowej tkanki miasta Krakowa, w tym zabudowy XX wiecznej zwróciliśmy się do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego mającego na celu wpis do rejestru zabytków  budynku hotelu „Cracovia”.

Budynek hotelu „Cracovia”, tworzący wraz z sąsiednim kinem „Kijów” spójny stylistycznie kompleks powszechnie uznawany jest za jeden z najwybitniejszych i najbardziej pionierskich obiektów powojennego modernizmu w Krakowie (zob. np. M. Włodarczyk, Architektura lat 60-tych w Krakowie, Kraków 2006). Stanowi on cenny przykład architektury lat 60-tych XX wieku – co potwierdza także umieszczenie go na liście dóbr kultury współczesnej wymagających ochrony, zamieszczonej w Wojewódzkim programie opieki nad zabytkami w Małopolsce na lata 2010–2013.

Zgodnie z informacjami prasowymi nowy właściciel hotelu nie wyklucza jego wyburzenia lub drastycznej przebudowy, co byłoby ogromną szkodą dla dziedzictwa materialnego Krakowa – porównywalną do wyburzenia takich obiektów jak dworzec w Katowicach bądź warszawski Supersam. W związku z tym uważamy, iż jedynie pilne wszczęcie procedury wpisu obiektu do rejestru może uchronić go od zniszczenia bądź nieodwracalnej dewastacji. Jednocześnie zwracamy uwagę na istnienie podobnych precedensów – np. wpisu do rejestru zabytków w 2007 r. domu towarowego tzw. Okrąglaka proj. Marka Leykama w Poznaniu – również równocześnie zagrożonego wyburzeniem.

Uważamy, że przedmiotowy budynek stanowi istotne świadectwo minionej epoki, a jego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną i artystyczną, co powoduje, iż spełnia warunki uznania go za zabytek w rozumieniu art. 3 pkt. 1 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jednocześnie w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości innej, niż poprzez rejestr zabytków, ochrony tego obiektu.

Prezydent Krakowa prof. Jacek Majchrowski zdecydował o organizacji okrągłego stołu w związku z planowanymi zmianami w komunikacji miejskiej. Rozmowy mają pomóc w wyborze jak najlepszych rozwiązań planowanej reformy.

W czwartek 24.03.2011 w Urzędzie Miasta Krakowa przy pl. Wszystkich Świętych odbyło się spotkanie ws. zorganizowania okrągłego stołu transportowego. W spotkaniu uczestniczyli reprezentanci naszego stowarzyszenia – Mariusz Chudzik, Paweł Hałat i Adam Łaczek oraz przedstawiciele władz miasta – Prezydent Krakowa Profesor Jacek Majchrowski, doradca Prezydenta Profesor Wiesław Starowicz, oraz Zastępca Dyrektora ZIKiT ds. Transportu Zbiorowego Henryk Kamski. Na koordynatora projektu prezydent wyznaczył prof. Wiesława Starowicza, którego wesprze Pełnomocnik Prezydenta ds. Marki Kraków Pani Monika Piątkowska.
W trakcie spotkania przekazaliśmy Panu Prezydentowi list otwarty, którego treść publikujemy poniżej.

Szanowny Panie Prezydencie,

Kilka tygodni temu kilka organizacji społecznych, w tym nasze Stowarzyszenie, wystąpiło do Pana z listem otwartym postulującym odważną reformę komunikacji publicznej w Krakowie. Liczyliśmy na szybki odzew ze strony Urzędu Miasta i cieszyliśmy się z faktu, że miasto samo przystępuje do działań w tym zakresie. Jednak kolejne informacje prasowe na temat planowanych przez ZiKiT zmian budzą wątpliwości czy operacja ta zostanie wykonana poprawnie.

Ponawiamy zatem apel o zorganizowanie “okrągłego stołu transportowego” pod hasłem Jak usprawnić transport zbiorowy w Krakowie i Krakowskim Obszarze Metropolitalnym?, na wzór analogicznej debaty w temacie gospodarki odpadami. Organizatorem okrągłego stołu może być Prezydent Krakowa lub jego przedstawiciel, a tworzyć powinni go przedstawiciele Urzędu i Rady Miasta Krakowa, ZIKiT, MPK, pracownicy naukowi zajmujący się problematyką zrównoważonego transportu oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych. W przyszłości skład gremium mógłby zostać poszerzony także o przedstawicieli gmin Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego, Urzędu Marszałkowskiego i Wojewódzkiego, Przewozów Regionalnych, PKP PLK, prywatnych przewoźników. Celem okrągłego stołu powinno być ustalenie ogólnych zasad i priorytetów reformy komunikacji publicznej w Krakowie. Problemy, które należy poruszyć podczas “okrągłego stołu transportowego” pozwoliliśmy sobie przedstawić poniżej.

1. Informacja i partycypacja społeczna: Każda reforma, by była skuteczna, musi zostać zaakceptowana przez mieszkańców, a podstawą akceptacji jest rzetelna i pełna informacja na temat korzyści ale też kosztów zmian. Doniesienia prasowe eksponują przede wszystkim kwestie oszczędności finansowych oraz “zwiększenie liczby przesiadek”. Trudno w takiej sytuacji spodziewać się przychylnego przyjęcia reformy przez mieszkańców miasta i pasażerów. Konieczne są zatem natychmiastowe działania informacyjne i promocyjne dotyczące całokształtu planowanych działań, uzupełnione o przykłady modelowe z miast zachodnioeuropejskich.

2. System biletowy: Uważamy iż błędem jest przeprowadzenie remarszrutyzacji w oderwaniu od reformy systemu biletowego, ale też odwrotnie – przeprowadzenie zmiany systemu biletowego w oderwaniu od remarszrutyzacji. W szczególności dotyczy to biletów okresowych, które w obecnym kształcie nie premiują przesiadek. Takie rozwiązanie zakończy się ostrymi protestami tych mieszkańców, którzy będą musieli ponosić wyższe koszty biletów niż na dotychczasowej, bezprzesiadkowej trasie. Reforma pomijająca dowolny aspekt przesiadek skończy się protestami i w efekcie zablokowaniem zmian.

3. Wysoka jakość punktów przesiadkowych: Istotną kwestią jest stworzenie wygodnych, zapewniających wysoki standard oczekiwania, punktów przesiadkowych.

4. Reorganizacja ruchu w śródmieściu: W publicznej debacie (także w prasie) całkowicie pominięto rozwiązania pozwalające na skrócenie czasu przejazdu komunikacji miejskiej m.in. „Projekt zmian w organizacji ruchu w Śródmieściu Krakowa”, opracowany w 2002 roku na zlecenie Urzędu Miasta Krakowa. W ciągu paru lat nie jesteśmy w stanie wybudować nowych tras tramwajowych przez śródmieście Krakowa, zatem tylko dzięki reorganizacji ruchu w centrum miasta tramwaje na istniejących trasach będą miały szansę przejechać przez centrum sprawniej już za kilka miesięcy. Co w przypadku systemu opartego na przesiadkach ma kluczowe znaczenie.

5. Integracja transportu publicznego: Nadal niedostateczne są działania w zakresie integracji usług świadczonych przez Przewozy Regionalne i komunikację miejską Krakowa, a także prywatnych przewoźników. Obecnie funkcjonujące rozwiązania są anachroniczne i niewystarczające. By to zmienić konieczne są rozmowy na odpowiednio wysokim szczeblu, z udziałem wszystkich zainteresowanych stron.

Postulując zorganizowanie okrągłego stołu jednocześnie przestrzegamy przed jedynie kosmetycznymi zmianami. Mieszkańcy Krakowa oczekują skoku jakościowego w funkcjonowaniu komunikacji miejskiej, a powierzchowne zmiany poprawy takiej nie przyniosą, co więcej, mogą nie zrekompensować kosztów i uciążliwości jakie generuje każda reforma. Zawiedziona nikłymi efektami “rewolucji” społeczność Krakowa zniechęci się do kolejnych reform, a miasto następną szansę otrzyma dopiero za kilka lat. Odpowiednio przeprowadzona reforma, przy dużym poziomie partycypacji społecznej może się stać największym Pańskim osiągnięciem tej kadencji. Nie zmarnujmy tego.

Wywiad z prof. Wiesławem Starowiczem: link

Wizualizacja pomnika (autorzy: Czesław Dźwigaj, Krzysztof Lenartowicz)

Szanowny Panie Prezydencie!

Zgodnie z informacjami prasowymi Prezydent Miasta Krakowa zdecydował o realizacji kontrowersyjnego pomnika pułkownika dedykowanego Ryszardowi Kuklińskiemu, wg koncepcji Czesława Dźwigaja i Krzysztofa Lenartowicza, która decyzją Sądu Konkursowego z dnia 19.01.2011 r. uzyskała I nagrodę w Konkursie na opracowanie koncepcji pomnika dedykowanego pułkownikowi Ryszardowi Kuklińskiemu Honorowemu Obywatelowi Miasta Krakowa na placu J. Nowaka Jeziorańskiego w Krakowie (przeprowadzonym zgodnie z Zarządzeniami Prezydenta Krakowa: nr 2562/2010 z 14.10.2010 i 3278/2010 z 22.12.2010 r.).

Decyzja Prezydenta została podjęta pomimo jednogłośnego votum separatum, złożonego od decyzji sądu konkursowego przez zasiadających w nim artystów i architektów, na czele z Głównym Architektem Krakowa, p. Andrzejem Wyżykowskim i Plastykiem Miejskim, p. Jackiem Stokłosą oraz autorem koncepcji przebudowy pl. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, p. Romualdem Loeglerem. Jako przedstawiciele strony społecznej, troszcząc się o jakość przestrzeni publicznej Krakowa, stanowczo sprzeciwiamy się realizacji wybranej koncepcji. Zastrzegamy jednocześnie, że wyrażone przez nas opinie i wątpliwości nie odnoszą się do kwestii historycznych czy politycznych, związanych z budową monumentu, a dotyczą jedynie aspektu artystyczno-przestrzennego oraz procedury konkursowej.

Jak pamiętamy, Stowarzyszenie im. płk Ryszarda Kuklińskiego początkowo planowało budowę gigantycznej kolumny poświęconej pułkownikowi na Pl. Centralnym. Pod presją społeczną i przy zdecydowanym sprzeciwie mieszkańców Nowej Huty zaniechano tych planów i postanowiono o przeprowadzeniu najpierw konsultacji społecznych, a potem otwartego konkursu na projekt pomnika na pl. Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Założeniem konkursu był wybór najlepszej koncepcji architektoniczno–rzeźbiarskiej bez cech figuratywnych (zgodnie z Regulaminem Konkursu, wprowadzonym Zarządzeniem nr 2562/2010 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14.10.2010 r.). Jednym z kryteriów oceny projektów konkursowych było kryterium urbanistyczno-architektoniczne tj. „właściwe rozwiązanie przestrzenne w powiązaniu z najbliższym otoczeniem”. Sądzić zatem należy, że intencją władz miasta był wybór nowoczesnej formy, która harmonijnie wpisze się w przestrzeń placu, stając się jego nowym ciekawym, ale i respektującym zastane wartości elementem. Niestety zwycięski projekt, to powrót do idei pomnika-olbrzyma, przeskalowanego w stosunku do przestrzeni, w której ma stanąć. Kilkunastometrowy łuk z betonowymi płytami, stojący pośrodku placu ignoruje jego wcześniejszą koncepcję, zakładającą wyeksponowanie walorów zabytkowej zabudowy tego miejsca i ulicy Lubicz. Ogromny monument stanie się dominantą, przytłaczając zabytkowy dworzec i pałacyk Wołodkowiczów, oraz przesłaniając kamienicę Machaufów i „podkop” Talowskiego. Warto także zauważyć, że powstanie pomnika takiej wielkości i w tej lokalizacji uniemożliwi w przyszłości wykorzystanie placu dla organizacji różnych wydarzeń m.in. kulturalnych – czyli ograniczy jedną z podstawowych jego funkcji, a także może uniemożliwić przystosowanie istniejącej kładki ponad ul. Lubicz dla potrzeb osób niepełnosprawnych.

Zwraca także naszą uwagę niejasna procedura konkursowa. Przyjętym dotąd standardem w przypadku konkursów architektonicznych organizowanych przez Urząd Miasta było, iż w składzie sądu konkursowego,  większość lub znaczący odsetek stanowili specjaliści – architekci czy plastycy, reprezentujący Urząd lub stowarzyszenia twórcze, co gwarantowało wysoki poziom merytoryczny podejmowanych przez sąd decyzji. Tym razem profesjonaliści stanowili w zdecydowaną mniejszość w 23-osobowym składzie jury (zgodnie z Zarządzeniem nr 3278/2010 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 22 grudnia 2010 r.), co pomimo ich jednoznacznego sprzeciwu pozwoliło wybrać pozostałym członkom sądu, głównie pomysłodawcom pomnika, najbardziej okazałą koncepcję, zgodną zapewne z intencjami fundatorów, lecz niekoniecznie najlepszą i podnoszącą walory przestrzeni miejskiej. Uważamy, iż decyzja podjęta w takim trybie nie powinna być wiążąca dla lokalnych władz, a Urząd Miasta nie powinien firmować konkursów architektonicznych, w których skład sądu konkursowego nie gwarantuje odpowiedniego poziomu merytorycznego nawet, jeśli pomysłodawcy gotowi są sfinansować inwestycję. Powoduje to nie tylko bezpośrednie szkody w przestrzeni publicznej Krakowa, która jest wspólnym dobrem mieszkańców, ale i obniża rangę przyszłych konkursów architektonicznych organizowanych w Krakowie.

W związku z powyższymi wątpliwościami oczekujemy podjęcia przez Pana Prezydenta decyzji o zaniechaniu realizacji pomnika wg projektu Czesława Dźwigaja i Krzysztofa Lenartowicza. Przypominamy także, iż przyznanie pracy I nagrody w konkursie architektonicznym nie oznacza automatycznego skierowania projektu do realizacji szczególnie, jeśli jest ona sprzeczna z ważnym interesem publicznym. Uważamy, iż wyżej wymieniony projekt nie spełnia warunków, stawianych nowym obiektom powstającym w historycznym centrum Krakowa oraz nie spełnia postawionego w Regulaminie Konkursu kryterium urbanistyczno-architektonicznego, a zatem, pomimo nagrodzenia przez Sąd Konkursowy nie powinien być realizowany ze względu na ważny interes publiczny, jakim jest ochrona wartości historycznych i architektonicznych śródmieścia Krakowa. Jednocześnie proponujemy by Pan Prezydent, w porozumieniu z członkami Sądu Konkursowego oraz Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków podjął decyzję o wyborze innego projektu spośród nagrodzonych w konkursie, zapewniającego harmonijne wpisanie się pomnika w przestrzeń pl. Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Na koniec, zwracamy również uwagę na potrzebę systemowego rozwiązania zasad realizacji pomników w miejskiej przestrzeni publicznej. Wypracowane procedury powinny służyć m.in. ocenie zasadności inicjatyw podejmowanych zarówno przez miasto, jak i przez organizacje społeczne, określeniu trybu wyboru lokalizacji, wskazaniu kompetentnego gremium dokonującego wyboru pracy przeznaczonej do realizacji oraz sprecyzowaniu zasad finansowania projektu i budowy pomnika.

Z wyrazami szacunku,
Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto

List poparli:

Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział Kraków
dr Monika Bogdanowska
Fundacja Splot
Krytyka Polityczna – Klub w Krakowie

]]> http://przestrzen.krakow.pl/content/1324/feed 3 http://przestrzen.krakow.pl/content/1260 http://przestrzen.krakow.pl/content/1260#comments Tue, 11 Jan 2011 18:55:02 +0000 Kacper http://przestrzen.krakow.pl/?p=1260

Foto by vear (www.flickr.com)

Szanowny Panie Prezydencie,

Nowa kadencja stawia przed władzami samorządowymi Krakowa nowe wyzwania. Wzrasta liczba mieszkańców obszaru metropolitalnego Krakowa, a wraz z nią potrzeby przewozowe. Potrzeba zatem nowych linii tramwajowych, utworzenia systemu Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej, oraz powiązania ich z siecią parkingów Park&Ride i Bike&Ride. Jednak oprócz działań inwestycyjnych potrzebne są także zmiany administracyjne i organizacyjne, pozwalające o wiele efektywniej wykorzystywać istniejącą i nowopowstającą infrastrukturę. Proponujemy kilka zmian, składających się na większą reformę komunikacji publicznej w Krakowie.

1. Należy wdrożyć system przesiadkowy, oparty o zasadę „mniej linii, ale większa częstotliwość kursowania”.  Możemy w tym zakresie wzorować się na zachodnich systemach tramwajowych. Porównajmy: w Krakowie na 86,5 km torowisk przypada 27 linii tramwajowych. W Wiedniu na 223 km torowisk -  32 linie, w Dreźnie na 200 km torowisk – 13 linii. To co odróżnia systemy tramwajowe Krakowa i Wiednia czy Drezna to średnia liczba linii kursujących na danym odcinku sieci.W Wiedniu znaczna część odcinków sieci tramwajowej służy tylko jednej linii, ale za to bardzo wysokiej częstotliwości kursowania. Kolejnym elementem systemu jest wygodny i czytelny systemem przesiadek zapewniający doskonałe skomunikowanie większości osiedli. Jest zatem jak w metrze – główne linie jeżdżą bardzo często, a czas podróży skraca się  dzięki krótszemu oczekiwaniu na przesiadkę. Podobne funkcjonuje komunikacja publiczna min. w Budapeszcie, Bordeaux, Oslo, Amsterdamie, Genewie, Monachium, Dusseldorfie.W Krakowie normą jest 3 – 5 (a nawet więcej) linii na odcinku torowiska, a porównując liczbę linii do długości sieci tramwajowej zauważyć można, że w Krakowie jest od 2 do 4 razy więcej linii tramwajowych na kilometr torowiska, niż w miastach z systemem przesiadkowym. Jest to jednak tylko pozorna wygoda, gdyż odbija się na ich częstotliwości, a w rozrastającym się mieście i tak nie jesteśmy już w stanie zapewnić bezprzesiadkowego połączenia każdego osiedla z każdym innym. Zamiast ułatwienia mamy zatem długie oczekiwanie na przesiadkę. Zmniejszenie liczby linii tramwajowych to także korzyść w postaci usprawnienia przejazdu tramwajów przez większe skrzyżowania (np. ul. Dietla/Starowiślnej). Mniejsza liczba linii oznacza też mniejszą liczbę relacji na skrzyżowaniu, szczególnie relacji skrętnych, co spowoduje zwiększenie przepustowości  skrzyżowań – i w konsekwencji, krótszy czas przejazdu tramwaju przez nie.Zmianom w systemie tramwajowym musi także towarzyszyć dostosowanie tras autobusów miejskich, które w większym stopniu powinny dowozić pasażerów do przystanków tramwajowych.
2. Konieczne jest wprowadzenie cennika biletów okresowych, który zachęca do przesiadek. Obecny system premiuje osoby, które mają to szczęście, że do pracy mogą jeździć bez przesiadki. Nawet jeśli jadą przez całe miasto, to ich bilet miesięczny jest dwukrotnie tańszy, niż bilet osoby, która jedzie na krótkim dystansie, ale musi się przesiadać. Obawa przed wzrostem kosztów podróży jest jednym z czynników powodujących olbrzymie opory mieszkańców przed próbą zracjonalizowania liczby linii. Jaki system stworzyć? Tutaj również należy korzystać z doświadczeń miast z bardziej rozwiniętą komunikacją publiczną np. posiadających system stref taryfowych. Warto zauważyć, że obecne bilety jednorazowe częściowo realizują ten postulat (np. bilet godzinny, piętnastominutowy). Należy jednak konsekwentnie zamiast biletów jednorazowych wprowadzić bilet czasowy, 30- lub 40-minutowy w cenie biletu jednorazowego (2,5 PLN).
3. Konieczne jest również stworzenie wygodnych, zapewniających wysoki standard oczekiwania, punktów przesiadkowych. Obecnie ważne punkty przesiadkowe (np. Rondo Mogilskie) standardem i estetyką wyposażenia nie odbiegają od zwykłych przystanków. W takich miejscach należy rozważyć instalowanie bardziej rozbudowanych zadaszeń peronów tramwajowych,  ograniczających wpływy pogody na komfort oczekujących pasażerów, a także wprowadzenie, w miarę możliwości, większej ilości usług towarzyszących. Wprowadzenie interesujących architektonicznie rozwiązań należy traktować także jako element marketingu komunikacji publicznej, dotąd kojarzonej w Krakowie raczej z najtańszymi rozwiązaniami, przeciętną estetyką i niskim komfortem.Wyzwaniem dla władz Krakowa jest także planowana przez PLK przebudowa nasypu kolejowego, biegnącego przez centrum miasta – z dworca głównego na Zabłocie. Planowane rozwiązania będą rewolucją tak urbanistyczną jak i komunikacyjną w Krakowie. Nieporozumieniem wydaje się być w takiej sytuacji pozostawienie całej procedury przygotowania inwestycji w gestii spółki kolejowej – bez konkursu architektoniczno-urbanistycznego i bez szerokiej debaty publicznej nad planowanymi rozwiązaniami.
4. Historyczne centrum Krakowa, w szczególności pierwszą obwodnicę wokół Plant, nadal mającą kluczowe znaczenie dla transportu w Krakowie należy podporządkować tramwajom. W dłuższej perspektywie możemy mówić o powstaniu nowych linii obwodowych czy budowie „premetra”, jednak już teraz, w ramach istniejącej sieci, można skrócić czas przejazdu tramwajów przez centrum miasta, wprowadzając rozwiązana preferujące tramwaje kosztem transportu indywidualnego, obecnie spowalniającego ruch komunikacji publicznej w tym rejonie. Jest to uzasadnione  choćby liczbą  pasażerów tramwajów w centrum (zatem beneficjentów tego rozwiązania) kilkakrotnie przewyższającą liczbę pasażerów komunikacji indywidualnej. Proponowane rozwiązanie odblokuje też promieniste torowiska wychodzące z centrum. Nową organizację ruchu należy wesprzeć monitoringiem, należy  też wprowadzić fizyczne odseparowanie niektórych torowisk. Niezbędne jest także rozszerzenie zakresu działania Obszarowego Systemu Sterowania Ruchem na jak największą liczbę torowisk oraz poprawą zasad jego funkcjonowania.Warto tu przypomnieć, że już w „Projekcie zmian w organizacji ruchu w Śródmieściu Krakowa”, opracowanym w 2002 roku na zlecenie Urzędu Miasta Krakowa i zgodnie z Polityką  Transportową dla Krakowa, założono wprowadzenie na obwodnicy Plant strefy B (wjazd tylko dla mieszkańców i pojazdów z identyfikatorem),  z dopuszczeniem ruchu ogólnego tylko na jej niektórych fragmentach oraz wprowadzeniem sektorów pomiędzy 1. i 2. obwodnicą (w ramach strefy parkowania – C). Ideą takiego rozwiązania było doprowadzenie do spadku tranzytu samochodowego przez ścisłe centrum  miasta oraz zminimalizowanie liczby przejazdów komunikacja indywidualną między sektorami, a co za tym idzie przyspieszenie i usprawnienie przejazdu tramwajów. Mimo zrealizowania po 2002 roku inwestycji zwiększających przepustowość II obwodnicy Krakowa dla transportu indywidualnego (min. poprzez budowę ul. Wita Stwosza), wciąż nie wprowadzono rozwiązań, które poprawiłyby płynność ruchu tramwajów na jedynej istniejącej obwodnicy tramwajowej.
5. Należy dążyć do pełnej integracji taryfy biletowej w granicach Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego (KOM). Konieczne jest wprowadzenie wspólnych biletów na komunikację miejską (tramwaje i autobusy), kolejową (w ramach Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej), a także „busową”. Wspólna taryfa, obejmująca także prywatnych przewoźników, to jeden z podstawowych warunków sukcesu systemu komunikacji w KOM i najbardziej efektywne rozwiązanie,  zachęcające do korzystania z komunikacji publicznej osoby mieszkające w strefie podmiejskiej Krakowa. Pasażerowie prywatnej komunikacji opartej o popularne busy zamiast jechać do ścisłego centrum mogliby się przesiąść przy pętlach tramwajowych lub punktach przesiadkowych. Niestety nie jest to popularne z powodu braku jakichkolwiek integracji taryfowej z komunikacją miejską.Docelowo rolę integrującą komunikację publiczną w obszarze metropolitalnym powinna pełnić Szybka Kolej Aglomeracyjna.  Podmiejskie autobusy (a także busy), zamiast wozić pasażerów zatłoczonymi trasami wylotowymi do Krakowa, mogą dowozić ich do stacji kolejowych, skąd w kilkanaście minut dojadą oni do Krakowa. Rozproszona struktura osadnictwa w podmiejskiej strefie Krakowa wymusza takie rozwiązanie – dla którego alternatywą będzie wzrastająca liczba samochodów mieszkańców miejscowości podkrakowskich wjeżdżających i parkujących w Krakowie. Już obecnie ok. połowa aut zaparkowanych w centrum miasta to pojazdy spoza Krakowa.Takie rozwiązania wymagają jednak koordynacji na poziomie całego KOM, a zatem  powstanie podmiotu, który będzie całościowo koordynować komunikację w całym obszarze metropolitalnym, w ramach porozumienia Gminy Kraków, pozostałych gmin KOM, oraz Urzędu Marszałkowskiego (organizatora transportu kolejowego), a także przedstawicieli prywatnych przewoźników. Stworzenie atrakcyjnej oferty komunikacyjnej i cenowej dla mieszkańców aglomeracji to warunek konieczny do odkorkowania Krakowa.

Postulujemy zatem podjęcie działań prowadzących do wdrożenia odważnej, a niewątpliwie potrzebnej, reformy komunikacji publicznej w Krakowie. Przeprowadzenie zmian musi być także poprzedzone szeroką akcją informacyjną i promocyjną, obejmującą zarówno wyjaśnienie przyczyn podejmowania działań jak i korzyści jakie wynikną z planowanej reformy. Co więcej, szczegóły zmian powinny być konsultowane z mieszkańcami Krakowa już na etapie projektowania nowego systemu transportowego. Dwa lata temu odbyła się publiczna debata, swoisty „okrągły stół” na temat gospodarki odpadami. Apelujemy o podobne spotkanie, „stół transportowy” pod hasłem „Jak usprawnić transport zbiorowy w Krakowie i Krakowskim Obszarze Metropolitalnym?”.

Stowarzyszenie Przestrzeń Ludzie Miasto

Federacja Zielonych – Grupa Krakowska

Miasta dla Rowerów

Forum Rozwoju Komunikacji w Krakowie

Zieloni 2004

Postulaty listu były konsultowane z pracownikami naukowymi Katedry Systemów Komunikacyjnych Politechniki Krakowskiej.