Warsztaty miejscotwórcze dla Podgórza – podsumowanie
Nie ulega wątpliwości, iż wszyscy chcielibyśmy, aby nasze miasta zawierały jak najwięcej dobrej przestrzeni. Jednakże nie wszyscy jednakowo definiujemy ową dobrą przestrzeń.
Dla niektórych będzie to przestrzeń przepełniona nowoczesnym designem, odmienny pogląd zakłada konieczność maksymalnej rekonstrukcji przeszłych stanów. Ktoś inny takową przestrzeń wyobraża sobie jako secesyjny salon z barokowymi rabatkami, a ktoś jeszcze inny jako wygodny, darmowy parking.
Czy projektant tworząc projekt przestrzeni publicznej, musi wybrać któreś z powyższych wyobrażeń odrzucając inne? Czy jest może inna droga, droga konsensusu?
Tym mianem z pewnością można nazwać praktykę projektowania w oparciu o społeczną partycypację, dla której to nieprzymuszona (np. względami komunikacyjnymi) obecność ludzi w przestrzeni miejskiej jest wyznacznikiem jakości danego miejsca. Taki sposób projektowania przestrzeni publicznych od 35 lat propaguje amerykańska organizacja Project for Public Spaces (PPS) o ogólnoświatowym zasięgu.
Zainteresowanym działalnością PPS oraz ich metodą odsyłam do strony www – http://www.pps.org , a także ogólnodostępnej w internecie publikacji PPS „Jak przetworzyć miejsce. Podręcznik kreowania udanych przestrzeni publicznych” w polskim tłumaczeniu i adaptacji autorstwa Tomasza Jeleńskiego i Wojciecha Kosińskiego.
Zgodnie z zasadami metody PPS 26 kwietnia w siedzibie Rady Dzielnicy XIII Podgórze, pod patronatem Rady Dzielnicy Podgórze, Międzynarodowego Centrum Kształcenia Politechniki Krakowskie, Stowarzyszenia Podgórze.pl oraz naszego stowarzyszenia Przestrzeń-Ludzie-Miasto, odbyły się Warsztaty miejscotwórcze dla Rynku Podgórskiego.
Warsztaty składały się z trzech połączonych ze sobą części:
- Prezentacja metody PPS -”Gry w miejsce”, dokonanej przez doktora Tomasza Jelińskiego z Politechniki Krakowskiej. W przystępny sposób uzmysłowiła ona zebranym na sali w liczbie około 20 osób, mieszkańcom Podgórza i nie tylko, czym jest metoda PPS, jakie przestrzenie publiczne na świecie zostały zgodnie z nią przetworzone, oraz w jaki sposób zainteresowani mieszkańcy mogą partycypować w tworzeniu przestrzeni.
- Wypełnienie ankiety przez grupy utworzone z uczestników warsztatów. Ankieta złożona była z sekcji pytań zamkniętych, mających na celu waloryzację cech przestrzeni, oraz z grupy pytań otwartych, wymagających inwencji własnej, oraz podjęcia dyskusji z użytkownikami Rynku. Zespoły nieśpiesznie spacerując po Rynku Podgórskim, dyskutując i uważnie obserwując użytkowników placu, starały się odpowiedzieć na zadane pytania.
- Zebranie wyników ankiety, wnioski i dyskusja z przewodniczącym Rady Dzielnicy XIII – Jackiem Bednarzem. W jej trakcie dowiedzieliśmy się w jakim stadium zaawansowania jest projekt przebudowy placu, poznaliśmy (negatywną) opinię rady dzielnicy o projekcie i przekazaliśmy nasze spostrzeżenia panu Przewodniczącemu.
Niezależnie od wpływu naszych uwag na ostateczny projekt Rynku Podgórskiego, cztery wieczorne godziny spędzone na warsztatach miastotwórczych uważam za bardzo owocne. Uzyskana wiedza i zdobyte doświadczenie z pewnością skłonią uczestników do wnikliwszej analizy otaczającej przestrzeni.
Podsumowanie wyników ankiety zamieszczono poniżej, wraz z komentarzami i pomysłami uczestników warsztatów:
Część 1. Ocena miejsca (skala ocen – od 1 „źle” do 4 „dobrze”)
KOMFORT I WIZERUNEK
Ogólna atrakcyjność 2.5
Poczucie bezpieczeństwa’ 2.6
Czystość/jakość utrzymania 3.1
Wygoda miejsc do siedzenia 1.9
W komentarzach do tej sekcji pojawiały się stwierdzenia:
- miejsca do siedzenia są „odspołeczne”, ustawione w rzędach, trudno spotkać się tam w grupie, na ławce mieszczą się wygodnie tylko 2 osoby
- miejsce jest zaniedbane, przydałoby się mu porządne mycie, szczególnie usunięcie gołębich odchodów z płyty rynku, elementy małej architektury są mocno zniszczone i nie pasują do siebie stylistycznie
- miejsce jest trochę nudne, pozbawione charakteru; ma się wrażenie, że to nie centrum dzielnicy, a tylko plac przed pięknym kościołem
DOSTĘPNOŚĆ I POŁĄCZENIA
Widoczność z dystansu 3.1
Czy można łatwo dojść do tego miejsca 3.7
Dostępność połączeń tranzytowych/komunikacji zbiorowej 3.7
Czytelność/jakość informacji i oznakowania 2.5
W komentarzach do tej sekcji pojawiały się stwierdzenia:
- miejsce jest doskonale skomunikowane z innymi częściami miasta
- brak oznakowania, że to jest Rynek Podgórski – centralny plac dzielnicy
- parking podziemny w okolicy koniecznie potrzebny – zaparkowane auta nie tylko szpecą to miejsce, ale uniemożliwiają rozwój stref pieszych i kawiarni/sklepów, które mogłyby być prawdziwą częścią rynku i stanowić o jego wartości
FUNKCJE I DZIAŁANIA
Różnorodność sklepów/usług 2.9
Ilość wydarzeń kulturalnych 1.3
Ogólna aktywność/żywotność/stopień wykorzystania miejsca 1.8
Witalność gospodarcza/ekonomiczna 1.9
W komentarzach do tej sekcji pojawiały się stwierdzenia:
- sklepy nie są częścią Rynku – obecny układ Rynku z pasem zieleni oddzielającym jezdnię od płyty rynku skutecznie izoluje sklepy i kawiarnie, nie dając im możliwość bycia częścią placu i tworzenia jego charakteru
- bardzo słabo jest z wykorzystaniem przestrzeni rynku do organizacji wydarzeń kulturalnych – wielki, niewykorzystany potencjał
WARTOŚĆ SPOŁECZNA
Ilość ludzi tworzących grupy 1.1
Widoczna aktywność wolontariuszy 1.1
Poczucie dumy i własności 2.3
Obecność dzieci i seniorów 2.4
Do tej sekcji nie było komentarzy.
Część 2. Zidentyfikuj szanse.
CO W TYM MIEJSCU PODOBA CI SIĘ NAJBARDZIEJ?
Wskazywano na:
- założenie urbanistyczne z piękną dominantą – kościołem
- dominację architektury z okresu austro-węgierskiego
- kształt rynku
- kamienice, zabudowania wokół
- jego potencjał i to, że w ogóle istnieje
- ilość zieleni
- dobre połączenia transportowe
- otwartość
KTO JEST LUB MÓGŁBY BYĆ GŁÓWNYM UŻYTKOWNIKIEM TEGO MIEJSCA?
- mieszkańcy
- artyści
- dzieci
- emeryci
- psy
- turyści
- klienci okolicznych sklepów
- kierowcy
KTO MÓGŁBY ZARZĄDZAĆ UTRZYMANIEM TEGO MIEJSCA?
- jednostki miejskie (Rada Dzielnicy, Rada Miasta)
- handlarze
- stowarzyszenie, fundacja
- partner społeczny w porozumieniu z mieszkańcami
- jednostka miejska ORAZ partner społeczny
WYMIEŃ DZIAŁANIA, KTÓRE PODJĄŁBYŚ, ŻEBY SZYBKO I TANIO NAPRAWIĆ TO MIEJSCE
- wyczyszczenie powierzchni rynku, szczególnie z gołębich odchodów
- zadbanie o zieleń – przycięcie trawy, zasadzenie kwiatów
- usunięcie barierek między płytą rynku a trawnikiem
- naprawienie koszy na śmieci, które są dziurawe
- organizacja wydarzeń kulturalnych, targów, targowiska
- wprowadzenie ogródków, ławek, stołów do siedzenia razem, grania w szachy itp.
- ustawienie koszy na psie odchody
- zwiększenie bezpieczeństwa ruchu pieszego i kołowego
- dobre oświetlenie placu
- donice z kwiatami, parasole, coś do siedzenia
- nie powinno się nic robić tanio, w znaczeniu: na szybko, najtańszym kosztem
JAKIE DZIAŁANIA PODJĄŁBYŚ W DŁUŻSZEJ PERSPEKTYWIE, ABY ZMIANA BYŁA OPTYMALNA?
- dobra informacja dla wszystkich
- akcje sąsiedzkie służące ożywieniu miejsca
- wymiana nawierzchni, małej architektury, uporządkowanie zieleni
- organizacja wystaw, wydarzeń kulturalnych
- spotkania rady dzielnicy na placu
- otwarcie na handel lokalnych producentów żywności
- likwidacja budek
- ograniczenie miejsc parkingowych
- wymiana posadzki (np. kostka granitowa strzegomska), stylizowane ławki
- nadanie placu żywotności i charakteru: stoliki z krzesłami, murowane regały na książki/gazety, obudowanie drzew miejscami do siedzenia, otwarcie przestrzeni zielonej
- renowacja fasad kamienic
ZAPYTAJ SPOTKANĄ OSOBĘ, CO JEJ SIĘ PODOBA, A CO NALEŻAŁOBY POPRAWIĆ
Opinie respondentów:
- miejsce powinno być bardziej przyjazne pieszym
- więcej restauracji, kawiarni
- potrzebny jest nowy bruk, nowa nawierzchnia
- potrzeba więcej miejsc do siedzenia
- fontanna powinna być unowocześniona, przebudowana
- warto odtworzyć pętlę tramwajową
- usunięcie budek z placu
- kościół i zieleń to najładniejsze elementy placu
WYMIEŃ KILKA DZIAŁAŃ, KTÓRE PRZYCIĄGNĘŁYBY LUDZI I PODNIOSŁY ATRAKCYJNOŚĆ PRZESTRZENI
- koncerty, wydarzenia kulturalne
- targ lokalnych producentów
- ogródki kawiarniane
- targ artystów/ rękodzieło
- dobra kawa i ciastka
- ogródek społeczny
- stoły do grania/jedzenia
- szachy/klub
- tresowanie psów
- zajęcia tai chi
- targi wielkanocne/ bożonarodzeniowe
- wystawy plenerowe, ekspozycje zdjęć
- „ścieżka edukacyjna” – historia Podgórza
- dobra mała architektura, stylizowane stoiska z kwiatami czy owocami
- zmniejszenie ilości miejsc parkingowych
- budowa parkingu podziemnego w okolicy
- „biblioteka otwarta” – stałe regały na książki/gazety jako element małej architektury
- odnowienie fasad, bieżące utrzymywanie czystości i porządku
Trzy zdania podsumowania.
- Uczestnicy warsztatów uznali za bezsprzeczną potrzebę takiego remontu Rynku Podgórskiego, który nie będzie tylko wymianą nawierzchni, ale doprowadzi do ożywienia placu i podniesienia jego wartości społecznej.
- Rynek Podgórski w pierwszej kolejności powinien służyć mieszkańcom Podgórza i reszty Krakowa – należy się więc skupić na przywróceniu mu choć części funkcji prawdziwego centralnego placu dzielnicy: funkcje rekreacyjne, handlowe i turystyczne powinny tu harmonijnie współgrać.
- Dostrzeżono potencjał miejsca (kształt, układ, dominanta w postaci kościoła, dobra komunikacja), ale i jego minusy, jak mocne zaniedbanie (ptasie odchody, dziurawe kosze), podkreślając, że nie warto na siłę zmieniać charakteru miejsca – trzeba wykorzystać już istniejące charakterystyczne elementy placu przy jego przebudowie: „nie róbmy z Rynku Podgórskiego czegoś, czym nie jest”.
